Çocuk Merkezli Oyun Terapisi Hakkında
Çocuk Merkezli Oyun Terapisi ve Filial Terapi (Aile Merkezli Oyun Terapisi)
Dr. Artıran’ın konu hakkındaki röportajı:
Amerikan Oyun Te
rapisi Birliği (Association for Play Therapy) üyesi Dr. Murat Artıran, Klinik Psikolog, Ph.D., Beşiktaş Abbasağa Mahallesi’ndeki Rasyonel Psikoloji Merkezi’nde Oyun Terapi seansları hakkında bilgi verdi.
Oğuzhan (stajyer arkadaşımız): Hocam, oyun terapisi nedir?
Dr. Artıran: Oyun terapisi çocukların gelişimsel süreçlerini destekleyen, bazı psikolojik rahatsızların iyileştirilmesinde kullanılan ‘oyun oynanarak’ yapılan bir uygulamadır. Genelde 9 yaş ve altındaki çocuklarda daha etkilidir. Oyun çocukların dünyasıdır, bu dünya içerisinde terapist ile birlikte girerek sorunlarını aşmaya çalışırlar, veya terapist o sırada -yani oyun sırasında – çocuğa yardımcı olur. 1960’lardan beri Amerika Birleşik Devletleri’nde uygulanmaktadır. Bizde ise geçmişi çok fazla değildir, yaklaşık olarak 10 yıldır vardır denilebilir.
Oğuzhan: Hocam, oyun terapisi çeşitleri nelerdir?
Dr. Artıran: Kuramsal çıkış noktalarına göre belli başlı oyun terapilerinin 6 veya 7 tane olduğunu söyleyebiliriz. Bunlardan en yaygını Çocuk Merkezli Oyun Terapisi’dir. Adıyla paralel bir şekilde ‘oyunu çocuğun yönlendirdiği’ bir terapi şeklidir. Öğretici ve yönlendirici tarzda olan Bilişsel Davranışçı Oyun Terapisi, dokunma ve fiziksel yakınlaşma ağırlıklı Teraplay, Jungian psikolojik akımına ait hayal gücünün ağırlıklı olarak kullanıldığı Kum Terapisi bunlardan diğer önemli olanlardır.
Oğuzhan: Hepsi birbirinden ilginç, insan hepsini öğrenmek istiyor. Siz çocuk merkezli oyun terapisini mi uyguluyorsunuz?
Dr. Artıran: Merkezimizde Çocuk Merkezli Oyun Terapisi, Aile Merkezli Oyun Terapisi ve Bilişsel Davranışçı Oyun Terapisi kullandığımız oyun terapileridir. Genel yaş grubu 3-9 yaş grubudur. 9 ve üzeri için çocuk merkezli değil ancak bilişsel davranışçı oyun terapisini kullanıyoruz. 15 ve üzeri çocuklarda artık oyun yerine bireysel danışmanlık yöntemleri uygulanıyor.
Oğuzhan: Bize oyun terapilerini biraz tanıtır mısınız?
Dr. Artıran:
Memnuniyetle. Çocuk Merkezli Oyun Tera
pisi’nde belli başlı nitelikler şunlardır: Direktif olmayan bir oyun terapisidir. Koşulsuz Pozitif Saygı kavramı ön plana alınır, ünlü psikolog ve psikoterapist Carl Rogers’ın Danışan Merkezli Terapisi’nden esinlenilmiştir. Güven kurmaya ve çocuğa güvenli bir atmosfer yaratmaya çalışılır. Oyunu çocuk yönetir ve yönlendirir. Herhangi bir müdahalede bulunulmaz. Basit bir yöntemmiş gibi görünse de uygulamada tecrübe kazanmak gerekir. Hemen öğrenildikten sonra yapılabilecek bir oyun terapisi değildir. Gerçi, diğer terapiler için de aynı şeyi söylebiliriz ancak asıl dikkatimi çeken nokta, çocuk merkezli oyun terapilerini belli başlı kişilerin yapabildiğini gözlemlemişimdir. Herkes yapamıyor. Sabır isteyen ve değişik bir yöntemdir.
Filial terapi ise çocuk merkezli oyun terapisinin aileye genişletilmiş şeklidir diyebiliriz. Çok genel hatlarla açıklama yaparsam aileyi bütünleştirici, iletişimi ve yakınlığı artıracak b
ir faaliyettir. Aileye çocuk merkezli oyun terapisinin öğretilmesidir diyen psikologlar da var.
Bilişse Davranışçı Oyun Terapisi tamamen bilişsel davranışçı terapinin bir alt uygulaması şeklinde uygulanır. Daha çok didaktik yani öğretici bir havası vardır. Duygu, davranış ve düşünceleri y
eniden yapılandırılır. Çocuklarda 9 yaş ve altı genel olarak duygu ve davranış ile çalışma gerektirir. 12 ve üzeri çocuklarda daha çok bilişsel süreçler artık konuşulmaya başlanır.
Oğuzhan: Sizce hangi oyun terapisi daha etkili?

Dr. Artıran: Bütün oyun terapileri etkilidir. Uygulayan kişinin ustalığı, çocuğun özel durumu, aile yapısı, vakanın ne olduğu, hangi psikopatolojik bir rahatsızlıkla karşı karşıya olunduğu gibi birçok etkene göre ‘en iyi’ terapi şekli seçilmelidir.
Oğuzhan: Hocam çok teşekkür ederim verdiğiniz bilgiler için. Son olarak şunu sormak istiyorum: danışmanlık süreçlerinde sadece oyun terapisi yeterli olur mu?
Dr. Artıran: Olduğu da olur. Ancak çoğu zaman detaylı bir değerlendirme yapmak ve birçok yöntemin ve uygulamanın kullanıldığı bir danışmanlık süreci gerçekleştirmek gerekir. Yani sadece oyun terapisi ile süreç tamamlanır dersek bu pek doğru olmayacaktır. Biz merkezimizde genel olarak ‘tamamlayıcı bir unsur’ olarak oyun terapisinden yararlanıyoruz. Ancak bazı vakalarda sadece oyun terapisi kullanıp başka hiçbir uygulama yapmadığımız da oluyor.
