Sanat Terapisi Nedir?

 Sanat Terapisi

1950’lerde ABD’de ortaya çıkan bu teknik günümüzde de dünya çapında hızla yayılmaktadır. Sanat terapisinin bir terapi biçimi olarak ortaya çıkış hikayesi de ilgi çekicidir. ABD’li psikologlar eski insanların mağaralarda çizdikleri resimleri inceleyerek başlamışlardır. Psikologların dikkatini bu kişilerin çeşitli katliamları, göçleri sanat yoluyla ifade ettikleri çekmiş ve baharın ya da yazın gelişini neden kutladıkları, neden değişik ritüeller yaptıkları, dansın ne işe yaradığı gibi konular üzerine kafa yormuşlar. Sonuçta bütün bunların insanları rahatlatıcı bir yönü olduğunu keşfetmişler. Sözle ifade edilemeyen bazı şeylerin sanat yoluyla ifade edilebildiğini görüp “neden bu yöntem terapide de kullanılmasın?” diye düşünmüşler.

Sanat terapisi, görsel sanatları, insanların akıl sağlıklarıyla birlikte, duygusal ve sosyal sağlıklarını da geri kazanmaları ya da geliştirmeleri için kullanan bir çeşit destek mekanizması olarak tanımlanır. Kişisel ve kültürel farklılıklar kanalıyla, yaratıcı sonuçlar almak için koşulları yenilemeye, değişik sanat tarzlarının belirli detaylarını tanımaya ve bu sanat tarzlarının etkilerini anlamaya yöneliktir.

Sanat terapisine, belli başlı özellikleri ve sınırları olan bir disiplin diyebiliriz. Sanat terapisinin amaçları, psikoterapininkilerle benzerdir. Tüm sözlü olmayan ifadeler gibi sanat da keşfi, ifadeyi ve bilincinde olmadığımız şeylerin iletişimini kolaylaştırır. Bu nedenle, her insanın temel yönlerinden biri olan duygusal tarafa odaklamasından dolayı, sanat terapisi aracılığıyla duygular üzerine çalışmak insanlar arasındaki ilişkileri geliştirebilir. Bu sayede, kişiler gizli kalmış yönlerinin farkına varır ve bu yönlerinin gelişmesi için kendilerine katkıda bulunabilirler. Sadece insanların kendilerine yönelik bir proje değil, aynı zamanda rahatsız oldukları şeylere ve değişime dair arzularına yönelikde bir projedir. Genel anlamda, danışanların hayal dünyasını bir araç olarak kullanan psikolojik bir tedavi ve destek yöntemidir. Bireylerin  günlük streslerini, endişelerini ve atlatmaya çalıştıkları travmatik olayların etkilerini azaltmak üzere geliştirilmiştir.

Bilinçli bir şekilde sözel olarak sorunları ifade etmek bazen zorlaşabilmektedir. Sanat terapisi sözün bittiği, yetersiz kaldığı yerde başlar. Farklı kişi ve durumlar için sözel anlatımdansa sanat yoluyla ifade etmek daha verimli sonuç verebilir. İnsanları iyileştirir, onarır, dönüştürür. Benzer bir yöntem olan psikodramada kişilerin problemleri doğrudan ortaya konmakta ve dolayısıyla daha sert geçişler yaşanmaktadır. Oysa ki sanat terapisinde geçişler çok daha yumuşaktır. Kişi kendisinin anlatmak istediği kadarını ortaya koyar. İstemediklerini ise kendisine saklar. Yani bu yöntemde doğrudan probleminiz hakkında konuşmak durumunda kalmazsınız. Bunun yerine, bu problemi sanat yoluyla, daha estetik, daha yumuşak bir şekilde ortaya dökersiniz. Bu noktada sanat terapileri; resim, heykel gibi sanatsal aktiviteler sayesinde danışanların, iç dünyalarını ve bilinçaltlarını ifade etmek için kullanılan bir yöntem olarak karşımıza çıkar. 

Sanat terapisinde metaforlar ve semboller bolca kullanılır. Yani ortaya dökülen şeyler problemi birebir yansıtmak zorunda değildir. Kişilerin kendi acılarıyla yüzleşmesi imkansız ya da çok zorsa bu yöntem etkin bir şekilde kullanılabilir.

Sanat terapisi kimlere uygulanabilir?

Bilinçaltında bastırılan problemleri olan ve bunların olumsuz etkilerini yaşayan, günlük hayatta baş edemediği stresi olan, geçmişte yaşadığı travmaları olan bireylerde başarılı sonuç gösterir. Sorunlarla baş etme yetisi kazandırılmak üzere kullanılan bir psiko-terapi yöntemi olan sanat terapisi, aslında hemen herkes için uygun bir yöntemdir.

Örneğin çocukların yaşadığı çekingenlik, utangaçlık, dikkat eksikliği,asosyallik, okula adaptasyon gibi günümüzün yaygın sorunlarında sanat terapisi son derece etkilidir. Aynı zamanda geçmişte trajik bir olay ve büyük kayıplar yaşamış konuşma güçlüğü çeken, anksiyete ve panik atak yaşayan yine günümüz sorunlarından şikayetçi bireylerin tedavisinde de kullanılabilir.

Sadece psikolojik bir rahatsızlık yaşayan kişiler mi sanat terapisi alır?

Hayır, duygularını açığa çıkarmak isteyen, günlük hayatta kendini daha iyi ifade etme arzusunda olan her birey için sanat terapisi anlamlı ve yardımcı bir destek terapisidir. Sanat terapisi bireyin içinde tuttuğu gürültülü sessizlikleri tekrar dışa vurup sorunlarını azaltmayı hedeflemiş bireysel bir yöntemdir. Geçişlerin çok yumuşak olması kişinin zaman içerisinde güçlü adımlar atarak sanatın estetiği ile kendini ifade etmesi, iç dökmesi sürecini kapsar.

Farklı yaşam tarzlarına sahip insanlar sanat terapisini fiziksel sağlık, akıl sağlığı, duygusal ve sosyal sağlık için bir araç olarak kullanır. Bedensel ifadeleriyle ilgili yardıma ihtiyaç duyan kişiler psikoterapiye dayanan sanat terapisi tekniklerini kullanabilirler. Gençler ve yetişkinlerde olduğu gibi, sanat terapisi çocuklarda da kullanılabilir.

Derleyen; Klinik Psk. Cansu Çavuş

Related Articles

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Paylaş