Lisrel ve Amos programlarının karşılaştırması

Lisrel ve Amos programlarının karşılaştırması

Dr. Murat Artıran

Bu yazıda yapılsal eşitlik modellemesi ile yapılan özellikle sosyal bilimlerdeki araştırmalardaki analizlerde kullanılan Lisrel ve AMOS programlarını karşılaştıracağım. Avantaj ve dezavantajlar olarak sıralarsak daha iyi bir kavrama olanaklı olacaktır.

Lisrel (Jöreskog & Sörborn, 1993; 1996) programı en sık kullanılan programlardan biridir.
Öte yandan Amos (Analysis of Moment Structures, Arbuckle, 1997) programı IBM şirketi tarafından teknik olarak geliştirilen daha sofistike-grafik anlamında daha görsellik bağlamında kolaylık sağladığı düşünülen bir programdır.

Lisrel Avantajları

  • Syntax yazımı öğrenildiğinde AMOS’tan daha kolay ve hızlı analizler yapılabilmektedir.
  • Teorik yapı düşünüldüğünde, araştırmacının zihnindeki yapı daha kolay aktarılabilir. Yani syntax üzerinde değişiklikler yapılarak çeşitli modeller daha çabuk görülebilir.
  • Sonuçları yazmak için her modelin vermiş olduğu rapor sayfasındaki veriler kolaylıkla bir Word dosyasında tablolaştırılabilir.
  • Kompleks (çok değişkenli) modeller için ideal bir program. Kolaylıkla birçok model test edilebilmektedir.
  • Apple destekli bilgisayarlarda ancak Windows destekli alt yapı kurulunca çalışmaktadır.

Lisrel Dezavantajları

Küçük sayıdaki data (200 ve altı) için yapılan analizlerde araştırmacı model oluşturmakta zorlanabilir.

AMOS Avantajları

  • Teknik desteği Lisrel programına göre daha çoktur.
  • Syntax yazılımı öğrenmeye gerek kalmadan analizler gerçekleştirilebilir.
  • Gerek AMOS gerekse de SPSS, IBM şirketinin programı olduğundan datalar arası transferler daha güvenli ve kolay olabilmektedir.

AMOS Dezantajları

  • Modeller çok kompleks olduğunda şekillerin çizilmesi ve ekrana sığdırılması özellikle yeni öğrenenler için çok zor olabilir.
  • Grafikler her ne kadar otomatik olarak çizilebilse de, gerçekten de en az temel düzeyde grafik bilgisi ve bilgisayarda çizim yeteneğine sahip olmak gerekebilir. Alışkan olmayan kişiler için çizimleri yapmak zor olabilir.
  • AMOS R2 değerlerini T değerlerini vermeye tercih etmektedir.

Unutmadan söyleyelim AMOS ve Lisrel yerine MPLUS programını da kullanan birçok araştırmacı vardır.

Kaynakçalar

Murat Artıran (2015). Ders notları. Rasyonel Psikoloji Enstitüsü

Byrne, Barbara M. (2009). Structural Equation Modeling With AMOS, EQS, and LISREL: Comparative Approaches to Testing for the Factorial Validity of a Measuring Instrument. International Journal of Testing Volume 1, 2001 – Issue 1

 

Nam, S., Kim, D., & Jin, C. (2018). 동일 데이터를 이용한 구조방정식 툴 간의 비교분석. 한국정보통신학회논문지, 22(7), 978–984. https://doi.org/10.6109/JKIICE.2018.22.7.978
Kline, R. B. (1998). Software Review: Software Programs for Structural Equation Modeling: Amos, EQS, and LISREL. Journal of Psychoeducational Assessment16(4), 343–364. https://doi.org/10.1177/073428299801600407
Prof. Dr. Ömer F. Şimşek (2014-2015).. Ders notları. İstanbul Arel Üniversitesi.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Paylaş