Psikolojik Danışmanlık ve Eğitim

Duygusal Açlık ve Yemek Yeme Davranışı

Duygusal açlık, kişiyi yanlış yeme tercihlerine sürükleyen, fizyolojik olmayan ve birtakım duygular sonucu harekete geçen bir yeme problemidir. Kişide duyulan acıkma hissi genellikle fizyolojik olarak başlamalıdır fakat çoğu zaman duygusal olarak başlar. Birçok kişinin aç olmadığı halde yemek yeme isteğinin altında yatan faktörde duygusal açlıktır. Yani duygu yoğunluğu ile başa çıkmak için kişiyi harekete geçiren unsur, yemek yeme davranışı şeklinde kendini göstermektedir. Günümüz koşullarında zorlu yaşam olayları sonucunda birçok insan çareyi yemek yemekte buluyor:

Boşanmak

İş sorunları

Para sıkıntısı

Sağlık problemleri

Salgın hastalıklar

Boşluk duygusu ve çok daha fazlası ile mücadele edemeyen kişi yeme davranışı ile bu durumu bir kaçış yolu olarak görüyor. Sonrasında alınan kilolar ile sağlık problemlerinin oluşması da kaçınılmaz oluyor. Yemek yemenin yarattığı haz kısa süreli ve geçici olduğu için daha sonra bu durum kişide sıklıkla pişmanlık, suçluluk, kaygı, depresyon gibi olumsuz ve sağlıklı olmayan duygulara zemin hazırlıyor. Duyguların ve davranışların ardında yatan sebep ise olaylar ya da durumlar değil kişinin kendi düşünceleridir. Dolayısı ile duygusal yeme probleminin altında yatan faktör de genellikle kişinin kendi düşünce sisteminden kaynaklanmaktadır. Kişi rasyonel olmayan düşüncelerinin değiştirdiği zaman duyguları ve davranışları da otomatik olarak değişecektir. Şiddetli yeme isteği ataklarında bu durumun fizyolojik sebeplerden mi yoksa psikolojik sebeplerden mi kaynaklandığını anlamak için kişinin farkında olması ve kendi duygularını tanıması bu ufak çaplı krizi geçiştirmek için oldukça önemlidir. Yemek yeme davranışından önce Dur –Düşün –Harekete geç şeklinde bir yol izlenebilir.

Gerçekten ne kadar acıktığınızı kendinize sorarak 1 ile 10 arasında bir derecelendirme yapabilirsiniz. Kendinizi 7 derecesinde acıkmış olarak görüyorsanız bunun 6 seviyesine inmesi, sonrasında da 5 seviyesine inmesi için neler yapabileceğinizi sorgulayabilirsiniz. Düşünsel sorgulamalarınızın ardından 10 dakika kadar bekleyip o süre içinde su içilmesi dürtüsel bir şekilde gelen bu isteğin şiddetini bir nebze aşağı indirecektir. Duygusal açlığa bağlı yeme isteğinde genellikle yüksek kalorili yiyecekler veya tatlılar tercih sebebi olmaktadır. Çünkü insanlar genelde vücudun ihtiyacı olan besini ve kaloriyi değil de daha çok onu duygusal problemlerinden uzaklaştıracak ve mutlu olmasını sağlayacak besinleri tercih etmektedir. Bu süreçte kendinizi tanıyor olmanız, gerçekten ne istediğinizi, hedeflerinizi, amaçlarınızı biliyor olmanız oldukça önemlidir. Süreç içerisinde büyük hedefler yerine ulaşılabilirliği yüksek küçük hedefler koymak başarıya giden yolda bir yardımcıdır ve rasyonel bir hedefe, ancak o hedefe yönelen kişinin kendi özelliklerini tanıyabilmesiyle ulaşılabilmektedir.

Kişinin hedefi, beceri ve beklentileriyle örtüştürebildiği taktirde başarı sağlamak mümkün olur. Bu bağlamda kişi kendi beklentilerini iyi ayarlamalıdır. Rasyonel olmayan bir beklenti içine girmek beraberinde mutsuzluk getirebilir. Ayrıca çevre desteği almak, benzer problemleri yaşayan insanlar ile bir araya gelmek, bir gruba dahil olmak da bu süreçte kişiye yardımcı olacaktır.

 

Uzman Klinik Psikolog Büşra Karakoç Güzel

 

 

KAYNAKÇALAR

Serin Y., Şanlıer N. (2018) Duygusal yeme, besin alımını etkileyen faktörler ve temel hemşirelik yaklaşımları. J Psychiatric Nurs, 9(2): 135-146.

Sevinçer G.M., Konuk N. (2013) Duygusal Yeme. Journal of Mood Disorder; 3:171-8.

 

 

Paylaş

Paylaş