Bilişsel Davranışçı Terapi nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?

Seanslarda ne konuşulur?

Bilişsel Davranışçı Terapi’nin uygulamala alanları nelerdir?

Yazan: Dr. Murat Artıran, 10 Şubat 2013

İlk Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi’dir (RDDT). BDT Dr. Aaron Beck’in, Dr. Albert Ellis’ten esinlenerek ve çalışmalarında kendi katkılarını sunarak ortaya koyduğu bir psikoterapi yaklaşımdır. Üzerinde en çok araştırma yapılmış ve bilimsel kanıtlarla desteklenmiş bir psikoterapi yaklaşımıdır. Günümüzde gerek Rasyonel (Akılcı) Duygucu Davranışçı Terapi gerekse de Bilişsel Davranışçı Terapi olsun birçok diğer bilişsel davranışçı terapiler vardır. Hepsinin temelinde Dr. Albert Ellis’in oluşturmuş olduğu ABC Modeli kullanılır. İngilizce’de adı Cognitive Behavior Therapy olan Bilişsel (Kognitif) Davranışçı Terapi yerine Bilişsel Davranışçı Terapiler ismini kullanmıştık (bkz. Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi). Ancak nitekim bir gerçek var ki alanda düzenlenen eğitimlerde ve hatta üniversite derslerinde ismi Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT terapisi) olarak kullanılmaktadır.

BDT, yapılandırılmış, zaman sınırlı, problem odaklı ve hedefe yönelik bir psikoterapi yaklaşımıdır. BDT, insanların, kendilerini zorlayan olaylar ve durumlar karşısında, duygusal ve davranışsal tepkilerle düşüncelerini, davranışlarını, tutumlarını ve inanışlarını nasıl ilişkilendirdiklerini belirlemeyi, sorgulamayı ve değiştirmeyi öğrenmelerine yardımcı olur.

Yarı yapılandırılmıştır. Belirli konular belirli çerçevede konuşulur. Örn: ABCDEF Modeli
Zaman sınırlıdır (genellikle 8-20 seans)
Çözüm odaklı ve hedef odaklıdır
Seanslar arasında ev ödevleri ve aktiviteler vardır. Danışan sorunlarını çözümü için seans dışında uygulamalar yapar
Seanslarda stratejiler ve beceriler öğrenir
Terapist ve danışan arasında etkileşimli bir ilişki vardır, terapist pasif sadece dinleyen konumda değildir, süreç paylaşılan bir terapötik ilişkiye dayanır

BDT Terapisi

Bilişsel Davranışçı Terapi, bilişlerin, davranışların, duyguların ve bedensel unsurların bir arada değerlendirildiği bir terapi yaklaşımıdır. Klinik Psikolog Albert Ellis’in Rasyonel (Akılcı) Duygucu Davranışçı Terapisi ve psikiyatrist Aaron Beck’in Bilişsel Terapi kuramından temellenmektedir. 1990’lar ve sonrasında Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi kendi özgün çizgisini koruduğu için ve Aaron Beck ve kızı Judith Beck’in Bilişsel Terapi adındaki terapilerini Bilişsel Davranışçı Terapi adında yaymaya başlamaları nedeniyle BDT genel olarak Aaron Beck’in yaklaşımı olarak görülmüştür. Ancak kuramsal ve bilimsel açıdan bakıldığında aslında Bilişsel Davranışçı Terapi değil Bilişsel Davranışçı Terapiler demek daha doğrudur. Çünkü Dr. Albert Ellis’in Rasyonel Terapisi’nin ilk örneğini teşkil ettiği Bilişsel Davranışçı Terapiler çok çeşitlidir. Örneğin Diyalektik Davranışçı Terapi, Çözüm Odaklı Terapi, Kabul Ediş ve Kararlılık Terapisi, Bilinçli Farkındalık Terapileri gibi. Aaron Beck’in Bilişsel Terapi’si ise sonradan ‘davranışçılık’ ekolünü de içine katmasıyla oluşmuş BDT EGITIMLERI rasyonel psikoloji

bir entegre psikoterapi uygulamasıdır. Psikopatolojik rahatsızlıklara semptomatik bir açıdan yaklaşarak danışanların ruhsal sıkıntılarını hafifletmeye çalışılır.

BDT’de Düşünce-Duygu ve Davranış üçgeninde psikolojik rahatsızlıkların sebepleri açıklanır ve tedavilerin gerçekleşmesi için ABC modeli üzerinden düşünce yapıları değiştirmeye çalışılır. A (olay / durum), B (Biliş yapıları ve süreçleri: irrasyonel inanışlar, çekirdek inanışlar ve olumsuz otomatik düşünceler), C ise duygu ve davranışları tanımlar. Özünde A’ların değil B’lerin C’ler üzerinde etki yaptığı yattığından BDT terapistleri bilişlere odaklanarak, gerçekle uyumsuz, sağlıksız, işlevsiz ve mantıksız düşünce ve inanışları çürütme (disputation) tekniklerini kullanarak sağlıklı, kanıt temelli, gerçekle uyumlu, işlevsel ve mantıklı düşünce ve inanışlara çevirmeye çalışır. Bunu yaparken çürütme tekniklerinden Sokratik ve Didaktik çürütmeler, ev ödevleri, davranışçı maruz bırakma ve diğer birçok yöntemlerden yardım alır. BDT terapilerinin ruhsal rahatsızlıkları tedavi etme gücü meta-analiz (yüzlerce araştırmanın tek bir havuzda değerlendirilmesi) araştırmalarında yüzde 86’ya kadar çıkmaktadır. Yani 100 danışandan (depresyon, kaygı, öfke, ilişki vs. problemleri gibi) 86’sı BDT terapisinden fayda görmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki bu araştırmalarda genel olarak hem Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi hem de Bilişsel Davranışçı Terapi ayrım yapılmadan birlikte değerlendirilmektedir. Güncel araştırmalar BDT terapilerinin ilaçlarla birlikte karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde aynı derecede fayda sağladığını ortaya koymaktadır.

Bilişsel Davranışçı Terapi Çeşitleri

Paylaş