Rasyonelizm ve Psikoterapi

Yazan: Dr. Murat Artıran

Öncelikle belirtmek gerekir ki bu yazı bir felsefe yazısı değildir. Psikoterapide rasyonelizmi değerlendiren kısa bir metindir.

Albert Ellis bilişsel davranışçı ve duygucu psikoterapi kuramını oluştururken felsefeden yararlanmıştır. Terapisinin ismini Rasyonel olarak koymuştur. Her ne kadar Rasyonel (Akılcı veya Usçu) Duygucu Davranışçı Terapi’de felsefe yapmıyor isek de ‘rasyonalizm nedir?’ sorusu akla geliyor.
Rasyonalizm batı felsefesinde doğmuş ve insanın aklının ve bilgisinin hayat ile ilgili tüm sorulara cevap verebileceğini iddia etmiş bir felsefe akımıdır. Özellikle mantık ve matematiksel zeka ile ilgilenir, ek olarak deneyselliği öne çıkarır. Yani deneylerle tespit edilmiş ve öğrenilmiş bilgilerin takip edilmesini ister. Dolayısıyla modern bilimin temellerinin atılmasında ana akım olmuştur. Deneyselliğe inanmak ve rasyonel olmak, ardından yapısalcılıkla (constructivism) ile birlikte değerlendirilmiştir. Yaşama teorik olarak bakmak yani ‘bir sistemsel düşünüş ile olay ve durumları (fenomenler) açıklamak’, bilgiyi aktarırken bu sistem ile aktarmak, sorunları çözerken de yine bu sisteme bağlı kalmak yapısalcılığın varsayımlarıdır. Elbetteki teorik sistem her zaman eleştirilebilir ve geliştirilebilir, katı ve dogmatik bir yapı olarak değerlendirmek doğru olmayacaktır. Kaldı ki eleştirisel düşünme de yine rasyonelizmden doğmuştur. Rasyonelizm sadece bilimde değil sanatta ve özellikle müzikte de kendini göstermiştir. Duygusal ve rasyonel beynin arasındaki yapıları açıklamaya çalışmıştır. Rasyonelizm politikayı da etkilemiş ve toplumların sivilizasyona (hukuk sistemlerinin gelişmtirilmesi, demokrasi ile yönetilmek gibi) erişmesini sağlamıştır. Descartes (1596-1650), Leibniz (1646-1716), and Spinoza (1632-1677) ünlü rasyonalist filozoflardır. Bu filozofların ortaya koydukları düşünceler bugünkü modern toplumların oluşmasında rol oynamıştır. Rasyonelizmin mottosu ‘aklı sevmek’tir. Mantıklı olan ve gerçeklere dayanan akıl yürütmeyi esas alır.
Albert Ellis her ne kadar klinik psikolojide psikolojik rahatsızlıkların tedavisi için rasyonelizmden hareketle psikoterapi kuramını geliştirmiş olsa da bizler için tam olarak psikoterapide ‘felsefe’ ile tedavi yaptığımız veya sadece aklı kullanarak ilerlediğimiz söylenemez. Çoğu kez duygularla da çalışmaktayız. Ellis’in terapisi dolayısıyla ‘duygucu’ bir terapidir aynı zamanda.

Related Articles

Lansmana Davet
admin1 @ 2019-07-12 15:14:19
İlk 5 kişi' ye Promosyon Eğitim
admin1 @ 2019-07-12 15:00:20
6 Ay veya 3 Aylık Staj Programı
admin1 @ 2019-06-26 15:59:40

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Share the joy